Silnik elektryczny odpowiada za napęd sprężarki i podczas jej pracy przez wiele godzin pozostaje pod stałym obciążeniem. Podwyższona temperatura, zapylenie, niewłaściwe smarowanie łożysk czy problemy z układem napędowym mogą stopniowo pogarszać jego warunki pracy. Część usterek daje wcześniej sygnały ostrzegawcze, dlatego regularna kontrola pozwala reagować przed nieplanowanym przestojem.
Serwis i konserwacja silnika sprężarki powinny przebiegać zgodnie z harmonogramem określonym dla konkretnego urządzenia. Znaczenie mają liczba godzin pracy, konstrukcja silnika, sposób przeniesienia napędu, warunki otoczenia oraz zalecenia producenta. Na co zwrócić szczególną uwagę?
Dlaczego konserwacja silnika sprężarki jest potrzebna?
Silnik pracujący w sprężarce przekształca energię elektryczną w mechaniczną potrzebną do napędu stopnia sprężającego. W zależności od konstrukcji urządzenia napęd może trafiać na niego bezpośrednio albo za pośrednictwem przekładni.
Podczas eksploatacji silnik wydziela ciepło, a jego łożyska i układ chłodzenia podlegają normalnemu zużyciu. Warunki panujące w sprężarkowni również mają znaczenie. Kurz, wysoka temperatura otoczenia czy ograniczony przepływ powietrza utrudniają odprowadzanie ciepła.
Regularny serwis i konserwacja podzespołów sprężarki pozwalają sprawdzać stan urządzenia zgodnie z harmonogramem producenta oraz odpowiednio wcześnie wykrywać oznaki zużycia.
Smarowanie łożysk silnika sprężarki
Jednym z podstawowych punktów obsługi niektórych silników jest smarowanie łożysk. Środek smarny ogranicza tarcie pomiędzy współpracującymi powierzchniami i pomaga chronić łożysko podczas wielogodzinnej pracy.
Nie należy jednak przyjmować jednego interwału smarowania dla wszystkich sprężarek. Częstotliwość zależy m.in. od:
- konstrukcji i wielkości silnika,
- rodzaju zastosowanych łożysk,
- prędkości obrotowej,
- temperatury pracy,
- czasu eksploatacji,
- obciążenia,
- warunków otoczenia.
Dlatego nadrzędne pozostają dane z instrukcji konkretnego urządzenia oraz wytyczne producenta silnika.
Znaczenie ma także ilość podawanego smaru. Zarówno jego niedobór, jak i nadmiar mogą pogorszyć warunki pracy łożyska. Z tego powodu smarowanie powinno przebiegać według określonej procedury, z użyciem środka o wymaganych parametrach.
Automatyczne smarowanie ogranicza obsługę ręczną
W wybranych konstrukcjach można zastosować automatyczne systemy smarowania. Urządzenie podaje określoną porcję środka smarnego w ustalonym czasie, dzięki czemu nie trzeba wykonywać każdej operacji ręcznie.
Rozwiązanie pomaga zachować powtarzalność dozowania oraz zmniejsza ryzyko wynikające z pominięcia obsługi. Może być szczególnie przydatne tam, gdzie dostęp do punktu smarowania jest utrudniony albo sprężarka pracuje przez dużą część doby.
BOGE stosuje rozwiązania pozwalające automatyzować smarowanie łożysk silnika w wybranych seriach sprężarek. Przykładowo system sterowania może uruchomić smarownicę w odpowiednim momencie pracy silnika.
Nie zwalnia to jednak z okresowych przeglądów. Automatyzacja jednej czynności nie zastępuje kontroli całego układu napędowego.
Chłodzenie silnika sprężarki i utrzymanie czystości
Podczas pracy silnik elektryczny wydziela ciepło, które trzeba skutecznie odprowadzić. Zanieczyszczenie kanałów wentylacyjnych, wentylatora lub powierzchni odpowiedzialnych za chłodzenie może pogorszyć wymianę ciepła.
Szczególnej kontroli wymagają silniki z zewnętrznym ożebrowaniem chłodzącym. Warstwa pyłu i innych zanieczyszczeń utrudnia oddawanie ciepła do otoczenia.
Podwyższona temperatura może przyspieszać starzenie izolacji uzwojeń i skracać żywotność podzespołów. Dlatego podczas przeglądu należy sprawdzić m.in.:
- drożność przepływu powietrza,
- czystość powierzchni chłodzących,
- stan wentylatora,
- temperaturę pracy,
- stan kratek i osłon,
- warunki wentylacji w pomieszczeniu.
Sprężarkownia powinna zapewniać urządzeniu warunki określone przez producenta. Samo czyszczenie silnika nie rozwiąże problemu, jeśli gorące powietrze nie może swobodnie opuścić pomieszczenia.
Dlaczego temperatura silnika ma znaczenie?
Wzrost temperatury może mieć różne przyczyny. Nie zawsze oznacza awarię samego silnika. Powodem może być niedostateczne chłodzenie, zabrudzony układ wentylacyjny, przeciążenie, problem z łożyskiem albo usterka w innym miejscu układu.
Dlatego nietypowego nagrzewania nie powinno się traktować wyłącznie jako sygnału do wyczyszczenia obudowy.
Podczas diagnostyki serwis może porównać warunki pracy z parametrami określonymi dla danego modelu i ustalić źródło nieprawidłowości.
Kontrola napędu pasowego sprężarki
W sprężarkach wykorzystujących przekładnię pasową należy także kontrolować stan przeniesienia napędu pomiędzy silnikiem a stopniem sprężającym.
Znaczenie ma przede wszystkim:
- kondycja pasów,
- ich prawidłowe ułożenie,
- stan kół pasowych,
- właściwe napięcie,
- brak niepokojących drgań i hałasu.
Zbyt luźny pas może się ślizgać, natomiast niewłaściwe napięcie może zwiększać obciążenie współpracujących podzespołów. Pęknięcia, wykruszenia czy inne ślady zużycia również wymagają kontroli.
Nie ma jednego uniwersalnego terminu sprawdzania napięcia pasów dla każdej sprężarki. Harmonogram należy ustalać według dokumentacji danego modelu.
System napędowy BOGE GM ogranicza potrzebę ręcznego napinania
W części sprężarek BOGE producent stosuje system napędowy BOGE GM. Jego konstrukcja pozwala utrzymywać odpowiednie napięcie pasa z uwzględnieniem m.in. ciężaru silnika oraz sił występujących podczas rozruchu i pracy urządzenia.
Dzięki temu użytkownik nie musi regularnie wykonywać ręcznego napinania pasa charakterystycznego dla części klasycznych układów napędowych.
Nie oznacza to rezygnacji z kontroli podczas serwisu. Pasy i współpracujące z nimi podzespoły nadal podlegają zużyciu, dlatego ich stan powinien znaleźć się na liście czynności wykonywanych podczas okresowych przeglądów.
Jakie sygnały mogą wskazywać na problem z silnikiem sprężarki?
Nieprawidłowości nie zawsze powodują natychmiastowe zatrzymanie maszyny. Czasami wcześniej pojawiają się zmiany, które operator może zauważyć podczas codziennej eksploatacji.
Do sygnałów wymagających sprawdzenia należą m.in.:
- nietypowy wzrost temperatury,
- zwiększony hałas,
- nowe lub nasilające się drgania,
- trudności podczas rozruchu,
- częste wyłączanie urządzenia przez zabezpieczenia,
- zapach przegrzanej izolacji,
- nietypowe odgłosy łożysk lub napędu,
- zmiany parametrów pracy sprężarki.
Wystąpienie takich objawów nie przesądza jeszcze o uszkodzeniu silnika. Ich źródło może znajdować się również w układzie mechanicznym, elektrycznym lub chłodzenia.
Jak często wykonywać serwis sprężarki?
Interwały serwisowe powinny wynikać przede wszystkim z instrukcji producenta. Liczba roboczogodzin pozostaje ważnym kryterium, ale nie zawsze wystarcza do określenia rzeczywistego stanu urządzenia.
Sprężarka pracująca w czystym, dobrze wentylowanym pomieszczeniu może mieć inne warunki niż identyczna maszyna znajdująca się w hali o wysokim zapyleniu i temperaturze.
Na harmonogram obsługi wpływają m.in.:
- liczba godzin pracy,
- liczba uruchomień,
- sposób obciążenia sprężarki,
- temperatura i zapylenie otoczenia,
- typ zastosowanego silnika,
- sposób przeniesienia napędu,
- historia wcześniejszych przeglądów.
Dlatego terminy typu 500, 2000 czy 3000 roboczogodzin należy zawsze odnosić do dokumentacji konkretnego modelu, a nie stosować jako ogólną zasadę.
Dokumentacja serwisowa pomaga śledzić stan sprężarki
Po wykonaniu przeglądu warto zapisać przeprowadzone czynności w dokumentacji urządzenia. Dotyczy to zarówno planowych wymian, jak i stwierdzonych nieprawidłowości.
Historia serwisowa może zawierać m.in.:
- datę przeglądu,
- stan licznika roboczogodzin,
- wykonane czynności,
- wymienione części i materiały eksploatacyjne,
- wyniki pomiarów,
- zauważone odchylenia,
- zalecenia dotyczące kolejnej kontroli.
Tak prowadzona dokumentacja ułatwia porównywanie stanu urządzenia pomiędzy kolejnymi przeglądami. Pozwala też ocenić, czy określone nieprawidłowości pojawiają się ponownie.
Bezpieczeństwo podczas konserwacji silnika sprężarki
Prace przy silniku i układzie napędowym wymagają wcześniejszego bezpiecznego wyłączenia urządzenia. Przed rozpoczęciem czynności serwisowych trzeba postępować zgodnie z instrukcją producenta, odłączyć odpowiednie źródła energii i zabezpieczyć urządzenie przed przypadkowym uruchomieniem.
Niektóre prace wymagają uprawnień elektrycznych, narzędzi pomiarowych lub wiedzy serwisowej. W takich przypadkach powinien wykonywać je odpowiednio przygotowany personel.
Regularny serwis zamiast reakcji dopiero po awarii
Silnik sprężarki przez wiele godzin pracuje pod obciążeniem, dlatego jego obsługa nie powinna ograniczać się do reakcji na awarię. Kontrola smarowania, chłodzenia, łożysk i układu napędowego pozwala śledzić zużycie urządzenia oraz odpowiednio wcześnie planować niezbędne prace.
BOGE Polska zapewnia serwis systemów sprężonego powietrza obejmujący m.in. przeglądy, konserwację i naprawy. Zakres prac oraz harmonogram można dopasować do konstrukcji sprężarki i warunków, w których pracuje urządzenie.
FAQ
Jak często należy serwisować silnik sprężarki?
Częstotliwość serwisu zależy od konkretnego modelu, liczby roboczogodzin oraz warunków pracy. Należy stosować interwały wskazane w dokumentacji producenta, zamiast przyjmować jeden termin dla wszystkich silników.
Co obejmuje konserwacja silnika sprężarki?
W zależności od konstrukcji może obejmować kontrolę i smarowanie łożysk, oczyszczanie układu chłodzenia, sprawdzenie temperatury, połączeń elektrycznych, drgań oraz układu przeniesienia napędu.
Jak często smarować łożyska silnika sprężarki?
Nie istnieje jeden interwał odpowiedni dla wszystkich silników. Termin zależy m.in. od prędkości obrotowej, rodzaju łożyska, temperatury, obciążenia i liczby przepracowanych godzin. Należy stosować zalecenia producenta silnika lub sprężarki.
Czy zbyt duża ilość smaru może zaszkodzić łożyskom?
Tak. Nadmierne smarowanie może pogorszyć warunki pracy łożyska i powodować wzrost temperatury. Niewystarczająca ilość smaru również może prowadzić do przyspieszonego zużycia. Dlatego liczy się zarówno rodzaj środka, jak i jego prawidłowe dozowanie.
Dlaczego silnik sprężarki się przegrzewa?
Przyczyną mogą być m.in. zabrudzenia utrudniające chłodzenie, niewłaściwa wentylacja pomieszczenia, przeciążenie, zużycie łożysk lub problemy elektryczne. Źródło podwyższonej temperatury powinien ustalić serwis.
Czy trzeba czyścić silnik sprężarki?
Tak, jeśli wymaga tego konstrukcja i warunki pracy urządzenia. Kurz oraz inne zabrudzenia mogą ograniczać przepływ powietrza i utrudniać oddawanie ciepła. Szczególnej uwagi wymagają powierzchnie i kanały odpowiadające za chłodzenie.
Jak sprawdzić, czy pas napędowy sprężarki jest zużyty?
Podczas kontroli ocenia się m.in. stan powierzchni pasa, pęknięcia, wykruszenia, ślady poślizgu oraz prawidłowe ułożenie i napięcie. Sposób kontroli i dopuszczalne wartości zależą od konstrukcji napędu.
Co to jest system napędowy BOGE GM?
BOGE GM to stosowany w wybranych sprężarkach BOGE układ napędowy, który utrzymuje napięcie pasa z uwzględnieniem sił działających podczas pracy. Ogranicza dzięki temu potrzebę ręcznego napinania pasa.
Czy automatyczna smarownica zastępuje serwis sprężarki?
Nie. Automatyczna smarownica wykonuje określoną czynność związaną z podawaniem środka smarnego. Nie zastępuje kontroli łożysk, chłodzenia, napędu, instalacji elektrycznej ani innych podzespołów urządzenia.
Co zapisywać w książce serwisowej sprężarki?
Dobrze dokumentować datę przeglądu, stan licznika godzin, wykonane czynności, wymienione części, wyniki kontroli oraz zauważone nieprawidłowości. Taka historia ułatwia planowanie kolejnych prac i analizowanie zmian stanu urządzenia.
Czy sprężarkę można konserwować samodzielnie?
Zakres czynności, które może wykonać użytkownik, określa producent urządzenia. Prace związane z instalacją elektryczną, diagnostyką, regulacją napędu lub demontażem podzespołów powinny wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.
Jakie objawy powinny skłonić do wezwania serwisu sprężarki?
Niepokojące są m.in. wzrost temperatury, nietypowe drgania, nowy hałas, problemy z rozruchem, powtarzające się alarmy, zapach przegrzanej izolacji oraz zmiany parametrów pracy urządzenia.
