Dolanie do sprężarki tańszego oleju może wydawać się prostym sposobem na ograniczenie kosztów serwisu. Nie każdy olej można jednak bezpiecznie połączyć ze środkiem, który znajduje się już w układzie. Mieszanie olejów sprężarkowych może pogorszyć ich właściwości, skrócić okres eksploatacji, a w skrajnym przypadku doprowadzić do uszkodzenia sprężarki.
Dlatego BOGE nie zaleca mieszania różnych olejów bez wcześniejszego potwierdzenia ich pełnej zgodności.
Dlaczego mieszanie olejów sprężarkowych jest ryzykowne?
O rezultacie wymieszania olejów decyduje nie tylko ich jakość. Znaczenie mają także:
- rodzaj bazy olejowej,
- klasa lepkości ISO VG,
- skład dodatków uszlachetniających,
- odporność na utlenianie,
- zdolność oddzielania wody,
- odporność na pienienie,
- zgodność z uszczelnieniami i pozostałymi materiałami zastosowanymi w sprężarce.
Dwa produkty mogą mieć podobną lepkość, ale różnić się składem chemicznym i przeznaczeniem. Po ich połączeniu mogą powstać osady, piana lub gęsta mieszanina utrudniająca obieg oleju. Może również dojść do wytrącania dodatków, pogorszenia chłodzenia i szybszego zatykania filtrów.
Samo określenie oleju jako syntetycznego także nie potwierdza jego zgodności z innym produktem syntetycznym. Oleje syntetyczne mogą powstawać na bazie różnych związków, które nie zawsze tworzą stabilną mieszaninę.
Taka sama lepkość nie oznacza pełnej zgodności olejów
Lepkość należy do podstawowych parametrów oleju sprężarkowego. Określa jego opór przepływu i wpływa na zdolność tworzenia warstwy smarnej w różnych temperaturach.
W przypadku przemysłowych olejów sprężarkowych stosuje się najczęściej klasy lepkości ISO VG. Jednak zgodność tej klasy nie wystarcza, aby uznać dwa produkty za zamienne. Olej musi także odpowiadać konstrukcji sprężarki, warunkom jej pracy oraz wymaganiom producenta.
Zbyt niska lepkość może prowadzić do osłabienia warstwy smarnej i szybszego zużycia podzespołów. Zbyt wysoka może pogorszyć przepływ oleju, zwiększyć opory i utrudnić rozruch w niskiej temperaturze.
Przed dolaniem innego produktu należy więc sprawdzić nie tylko jego lepkość, ale także bazę olejową, właściwości użytkowe i oficjalne dopuszczenie do danego modelu sprężarki.
Co zrobić, gdy potrzebna jest pilna dolewka oleju?
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest użycie dokładnie tego samego oleju, który znajduje się już w sprężarce. Informację o zalecanym produkcie można znaleźć w instrukcji obsługi, dokumentacji serwisowej lub na etykiecie umieszczonej przy układzie olejowym.
Jeżeli użytkownik nie wie, jaki olej znajduje się w urządzeniu, nie powinien dobierać produktu wyłącznie na podstawie koloru, lepkości lub informacji, że jest to olej syntetyczny albo mineralny. W takiej sytuacji należy skontaktować się z serwisem sprężarek BOGE.
Przy większej zmianie rodzaju oleju może być potrzebne całkowite opróżnienie układu, jego przepłukanie oraz wymiana filtra oleju i separatora. Zakres prac zależy od konstrukcji sprężarki i rodzaju zastosowanych środków smarnych.
Dlaczego olej o gorszych parametrach obniża jakość mieszaniny?
Dolanie tańszego produktu do oleju o wysokiej odporności termicznej nie pozwala zachować wszystkich właściwości lepszego środka. Mieszanina może uzyskać krótszy okres eksploatacji, mniejszą odporność na utlenianie i większą skłonność do tworzenia osadów.
Nie można zakładać, że niewielka ilość słabszego oleju pozostanie bez wpływu na pracę urządzenia. Dodatki obecne w obu produktach mogą wzajemnie osłabiać swoje działanie. W efekcie olej może gorzej chłodzić, smarować i chronić podzespoły przed korozją.
Znaczenie oleju w procesie smarowania, uszczelniania i chłodzenia opisuje szerzej artykuł dlaczego olej sprężarkowy jest tak ważny.
Mineralny z mineralnym, syntetyczny z syntetycznym – czy ta zasada wystarczy?
Podział na oleje mineralne i syntetyczne może stanowić wstępne kryterium, ale nie powinien decydować o wykonaniu dolewki. Dwa oleje syntetyczne mogą mieć odmienne bazy chemiczne i nie być ze sobą kompatybilne. Różne pakiety dodatków mogą także reagować ze sobą mimo podobnej lepkości.
Nie należy więc stosować zasady, że każdy olej syntetyczny można uzupełnić innym olejem syntetycznym, a każdy mineralny – dowolnym mineralnym. O zgodności powinny decydować dokumentacja techniczna oraz potwierdzenie producenta lub autoryzowanego serwisu.
Czy tańszy olej rzeczywiście zmniejsza koszty eksploatacji?
Cena opakowania oleju nie pokazuje całkowitego kosztu jego stosowania. Trzeba także uwzględnić:
- częstotliwość wymian,
- koszt filtrów i części serwisowych,
- czas potrzebny na obsługę,
- przestoje urządzenia,
- ryzyko powstawania osadów,
- możliwy wpływ na pobór energii i trwałość sprężarki.
W pełni syntetyczny olej BOGE Syprem S może pracować do 9000 roboczogodzin, jednak nie dłużej niż dwa lata. Rzeczywisty termin wymiany zależy od warunków eksploatacji, między innymi temperatury, wilgotności, zapylenia i obciążenia sprężarki.
Jeżeli tańszy zamiennik wymaga wymiany na przykład po 3000 godzinach, jego niższa cena może nie zrekompensować częstszych zakupów, dodatkowej pracy serwisu i kolejnych przestojów.
Jak bezpiecznie uzupełnić olej w sprężarce?
Przed wykonaniem dolewki należy ustalić nazwę oleju znajdującego się w urządzeniu i sprawdzić zalecenia dla konkretnego modelu sprężarki. Najbezpieczniej zastosować ten sam produkt.
Jeżeli nie można potwierdzić rodzaju obecnego oleju albo planowana jest zmiana na inny środek, należy skonsultować sposób postępowania z serwisem. Pełna wymiana wraz z oczyszczeniem układu zwykle kosztuje mniej niż naprawa stopnia sprężającego, łożysk lub układu chłodzenia uszkodzonego przez nieodpowiednią mieszaninę.
FAQ – mieszanie olejów sprężarkowych
Czy można rozpoznać rodzaj oleju po jego kolorze?
Nie. Kolor zależy od bazy, dodatków, stopnia zużycia i producenta. Dwa oleje o podobnym wyglądzie mogą mieć zupełnie inne właściwości.
Co może świadczyć o niezgodności wymieszanych olejów?
Niepokojącymi objawami są pienienie, zmętnienie, powstawanie osadu, wzrost temperatury pracy, zmiana ciśnienia oleju oraz szybkie zatykanie filtrów. W takiej sytuacji należy zatrzymać urządzenie i skontaktować się z serwisem.
Czy niewielka dolewka innego oleju jest bezpieczna?
Mała ilość zmniejsza skalę ryzyka, ale go nie usuwa. Niektóre dodatki lub bazy olejowe mogą reagować ze sobą również przy niewielkim udziale jednego z produktów.
Czy analiza oleju pozwala sprawdzić, co znajduje się w sprężarce?
Badanie może określić między innymi lepkość, zawartość wody, stopień utlenienia, obecność metali i zanieczyszczeń. Nie zawsze pozwala jednak jednoznacznie ustalić pełny skład produktu lub potwierdzić jego zgodność z planowaną dolewką.
Czy po zmianie rodzaju oleju trzeba wymienić separator?
Zależy to od zastosowanych olejów i zaleceń producenta. Przy zmianie na produkt o innej bazie chemicznej serwis może zalecić płukanie układu oraz wymianę oleju, filtra i separatora.
Czy stosowanie innego oleju może wpłynąć na gwarancję sprężarki?
Może, jeżeli producent wymaga używania zatwierdzonych środków eksploatacyjnych. Przed zastosowaniem zamiennika należy sprawdzić warunki gwarancji i uzyskać potwierdzenie jego dopuszczenia.
